(Βατικανό, 15 Μαρτίου 2025)
Προς τους Πατριάρχες και Μεγάλους Αρχιεπισκόπους των Ανατολικών Καθολικών Εκκλησιών
Προς όλους τους επισκόπους και τους επισκόπους
Προς τους Προέδρους των Επισκοπικών Διασκέψεων
Προς τους Προέδρους των Διεθνών Συναντήσεων των Επισκοπικών Διασκέψεων
Μακαριότητα, Εξοχότητα, Αιδεσιμότατη Εξοχότητα,
Αγαπητέ εν Χριστώ αδελφέ,
Σε πνεύμα κοινωνίας και συνυπευθυνότητας, γράφω σε εσάς και στον Άγιο Λαό του Θεού που σας έχει εμπιστευθεί, σχετικά με τη φάση υλοποίησης της Συνόδου«.« Για μια συνοδική Εκκλησία. Κοινωνία, συμμετοχή, αποστολή ». Ο Άγιος Πατέρας ελπίζει ότι αυτή η φάση, που προβλέπεται στο Αποστολικό Σύνταγμα Episcopalis Communio (αρ. 7, άρθρα 19-21), δίνεται ιδιαίτερη προσοχή, έτσι ώστε η συνοδικότητα να γίνεται όλο και περισσότερο κατανοητή και να βιώνεται ως ουσιαστική διάσταση της συνήθους ζωής των τοπικών Εκκλησιών και της Εκκλησίας στο σύνολό της.
Στις 11 Μαρτίου, ο Άγιος Πατέρας έδωσε την οριστική του έγκριση για την έναρξη μιας διαδικασίας συνοδείας και αξιολόγησης της φάσης υλοποίησης από τη Γενική Γραμματεία της Συνόδου. Η διαδικασία αυτή απευθύνεται στις Επισκοπές και τις Επισκοπές, τις Επισκοπικές Διασκέψεις και τις Ιεραρχικές Δομές των Ανατολικών Καθολικών Εκκλησιών, καθώς και στις ηπειρωτικές τους ομάδες, οι οποίες θα εξασφαλίσουν επίσης τη συμμετοχή των ιδρυμάτων αφιερωμένης ζωής, των εταιρειών αποστολικής ζωής, των λαϊκών ενώσεων, των εκκλησιαστικών κινήσεων και των νέων κοινοτήτων που υπάρχουν στις περιοχές τους. Θα κορυφωθεί με τον εορτασμό μιας εκκλησιαστικής συνέλευσης στο Βατικανό τον Οκτώβριο του 2028. Προς το παρόν, λοιπόν, δεν υπάρχει κανένα σχέδιο σύγκλησης νέας Συνόδου, αλλά η επιλογή μιας διαδικασίας εδραίωσης του εδάφους που έχει ήδη καλυφθεί.
Ήδη στο σημείωμα που συνοδεύει το Τελικό έγγραφο Στην XVI Τακτική Γενική Συνέλευση της Συνόδου των Επισκόπων, ο Άγιος Πατέρας δήλωσε ότι «αποτελεί μέρος του συνήθους διδακτικού έργου του διαδόχου του Πέτρου και ζητώ να γίνει δεκτή ως τέτοια». Εξήγησε ότι δεν είναι αυστηρά κανονιστικό, αλλά ότι ωστόσο δεσμεύει τις Εκκλησίες να κάνουν συνεκτικές επιλογές. Ειδικότερα, «οι τοπικές Εκκλησίες και οι ομάδες Εκκλησιών καλούνται τώρα να εφαρμόσουν, στα διάφορα πλαίσια, τις έγκυρες υποδείξεις που περιέχονται στο Έγγραφο, μέσω των διαδικασιών διάκρισης και λήψης αποφάσεων που προβλέπονται από το νόμο και από το Έγγραφο η ίδια».
Ακολουθώντας αυτές τις ενδείξεις, η φάση της εφαρμογής της Συνόδου πρέπει επομένως να κατανοηθεί όχι ως μια απλή «εφαρμογή» των οδηγιών που έρχονται από ψηλά, αλλά μάλλον ως μια διαδικασία «υποδοχής» των κατευθύνσεων που εκφράστηκαν από τη Σύνοδο. Τελικό έγγραφο με τρόπο προσαρμοσμένο στις τοπικές κουλτούρες και τις ανάγκες των κοινοτήτων. Ταυτόχρονα, είναι απαραίτητο να προχωρήσουμε από κοινού ως ολόκληρη η Εκκλησία, εναρμονίζοντας την υποδοχή στα διάφορα εκκλησιαστικά πλαίσια. Αυτός είναι ο λόγος για τη διαδικασία της συνοδείας και της αξιολόγησης, η οποία σε καμία περίπτωση δεν μειώνει την ευθύνη της κάθε Εκκλησίας.
Σύμφωνα με Τελικό έγγραφο, Ο στόχος είναι να δοθεί συγκεκριμένη έκφραση στην προοπτική της ανταλλαγής των δώρων μεταξύ των Εκκλησιών και στην Εκκλησία ως σύνολο (πρβλ. αριθ. 120-121). Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, ο καθένας θα μπορεί να επωφεληθεί από τον πλούτο και τη δημιουργικότητα των ταξιδιών που αναλαμβάνουν οι τοπικές Εκκλησίες, αποκομίζοντας τους καρπούς στις εδαφικές τους ομάδες (Επαρχίες, Επισκοπικές Διασκέψεις, Διεθνείς Συναντήσεις των Επισκοπικών Διασκέψεων κ.λπ.) Το ταξίδι αυτό θα αποτελέσει επίσης μια ευκαιρία να αξιολογήσουμε από κοινού τις επιλογές που έγιναν σε τοπικό επίπεδο και να αναγνωρίσουμε την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά τη συνοδικότητα (βλ. αρ. 9). Χάρη σε αυτή τη διαδικασία, ο Άγιος Πατέρας θα μπορέσει να ακούσει και να επιβεβαιώσει τους προσανατολισμούς που θεωρούνται έγκυροι για ολόκληρη την Εκκλησία (πρβλ. αριθ. 12 και 131). Τέλος, η διαδικασία αυτή αποτελεί το πλαίσιο στο οποίο θα τοποθετηθούν οι πολλές πρωτοβουλίες για την εφαρμογή των προσανατολισμών της Συνόδου, ιδίως τα αποτελέσματα των εργασιών των ομάδων μελέτης και οι συνεισφορές της Επιτροπής Κανονικού Δικαίου.
Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι η φάση της υλοποίησης θα αποτελέσει ευκαιρία για να συμμετάσχουν και πάλι όσοι συνέβαλαν και να αποκατασταθούν οι καρποί της ακρόασης όλων των Εκκλησιών και της διάκρισης των ποιμένων της Συνοδικής Συνέλευσης: με αυτόν τον τρόπο θα συνεχιστεί ο διάλογος που έχει ήδη ξεκινήσει στη φάση της ακρόασης. Η διαδικασία θα αξιοποιήσει το έργο των συνοδικών ομάδων που απαρτίζονται από πρεσβυτέρους, διακόνους, αφιερωμένους άνδρες και γυναίκες και λαϊκούς, συνοδευόμενους από τον επίσκοπό τους: αυτά είναι θεμελιώδη μέσα για τη συνοδεία της συνοδικής ζωής των τοπικών Εκκλησιών με έναν συνηθισμένο τρόπο. Για το λόγο αυτό, οι υπάρχουσες ομάδες πρέπει να ενισχυθούν και ενδεχομένως να ανανεωθούν, και οι ομάδες που έχουν ανασταλεί πρέπει να επανενεργοποιηθούν και να ενσωματωθούν κατάλληλα. Η διαδικασία αυτή θα προσφέρει επίσης στις επισκοπές που έχουν συμμετάσχει λιγότερο στο συνοδικό ταξίδι μέχρι σήμερα την ευκαιρία να καλύψουν τα βήματα που δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί και να σχηματίσουν οι ίδιες συνοδικές ομάδες. Σας καλώ να κοινοποιήσετε στη Γενική Γραμματεία της Συνόδου τη σύνθεση και τα στοιχεία αναφοράς της συνοδικής ομάδας της Μητρόπολης ή της Επαρχίας σας, χρησιμοποιώντας το έντυπο που θα βρείτε συνημμένο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η σύγκληση του Ιωβηλαίου των Συνοδικών Ομάδων και των Συμμετοχικών Οργάνων, που θα πραγματοποιηθεί από τις 24 έως τις 26 Οκτωβρίου 2025, έχει ιδιαίτερη σημασία. Θα είναι μια σημαντική ευκαιρία να αναγνωριστεί η αξία αυτών των οργάνων και των ανθρώπων που εργάζονται σε αυτά, τοποθετώντας έτσι τη δέσμευση για την οικοδόμηση μιας όλο και περισσότερο συνοδικής Εκκλησίας στον ορίζοντα της ελπίδας που δεν απογοητεύει και που γιορτάζουμε στο Ιωβηλαίο.
Η πορεία που θα οδηγήσει ολόκληρη την Εκκλησία στον εορτασμό της Εκκλησιαστικής Συνέλευσης τον Οκτώβριο του 2028 θα χαραχθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να προσφέρει επαρκή και διαρκή χρόνο για να αρχίσει η εφαρμογή των υποδείξεων της Συνόδου και στη συνέχεια να προγραμματιστούν σημαντικές συναντήσεις αξιολόγησης:
- Μάρτιος 2025Ανακοίνωση της διαδικασίας υποστήριξης και αξιολόγησης,;
- Μάιος 2025Δημοσίευση του εγγράφου υποστήριξης για τη φάση υλοποίησης, με κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του,;
- Ιούνιος 2025 - Δεκέμβριος 2026Εφαρμογή σε τοπικές εκκλησίες και ομάδες τοπικών εκκλησιών,;
- 24-26 Οκτωβρίου 2025Ιωβηλαίο των συνοδικών ομάδων και των οργάνων συμμετοχής,;
- πρώτο εξάμηνο του 2027Συναντήσεις αξιολόγησης στις Επισκοπές και τις Επαρχίες,;
- δεύτερο εξάμηνο του 2027Συνελεύσεις αξιολόγησης σε εθνικές και διεθνείς Επισκοπικές Διασκέψεις, ανατολικές ιεραρχικές δομές και άλλες ομάδες Εκκλησιών,;
- πρώτο εξάμηνο του 2028Ηπειρωτικές συνελεύσεις αξιολόγησης,;
- Ιούνιος 2028δημοσίευση του’Instrumentum laboris για τις εργασίες της Εκκλησιαστικής Συνέλευσης τον Οκτώβριο του 2028,;
- Οκτώβριος 2028Πόλη του Βατικανού: εορτασμός της Εκκλησιαστικής Συνέλευσης.
Η Γενική Γραμματεία της Συνόδου έχει ήδη δεσμευτεί να συνοδεύσει και να υποστηρίξει τις εκκλησίες σε αυτό το ταξίδι.
Μακαριότητα, Εξοχότητα, Εξοχότητα,
Με αυτή την επιστολή, ανακοινώνω την έναρξη αυτού του ταξιδιού πριν από τη δημοσιοποίησή του. Μέχρι τότε, οι πληροφορίες που περιέχονται στην παρούσα επιστολή πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εμπιστευτικές. Μέχρι το τέλος Μαΐου, θα στείλουμε περαιτέρω ανακοινώσεις στις εκκλησίες με περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη μεθοδολογία και τις λειτουργικές λεπτομέρειες του προγράμματος.
Χωρίς την υποστήριξη των επισκόπων της μητρόπολης και της επισκοπής, μια διαδικασία όπως αυτή που περιγράφεται εδώ θα ήταν αδιανόητη. Θα ήθελα, λοιπόν, με την ευκαιρία αυτή να ευχαριστήσω εσάς, τους συνεργάτες σας και τη συνοδική σας ομάδα για τη δέσμευσή σας να προωθήσετε μια διαδικασία που είναι ιδιαίτερα κοντά στην καρδιά του Αγίου Πατέρα, για την υγεία του οποίου προσευχόμαστε όλοι μαζί αυτές τις εβδομάδες.
Σας χαιρετώ αδελφικά εν Κυρίω, ευχόμενος σε εσάς και στην Εκκλησία που ποιμαίνετε ένα γόνιμο ταξίδι προς το Πάσχα.
Κάρτα Mario. Grech
Γενικός Γραμματέας της Γενικής Γραμματείας της Συνόδου